Chủ động/Phản động | Active/Reactive – Roland Barthes

Incontro con Italo Calvino
Roland Barthes (1915 – 1980)

Roland Barthes là một trong những lý thuyết gia nổi tiếng nhất và có ảnh hưởng nhất trên thế giới trong nửa sau thế kỷ 20. Tác phẩm của ông thường mỏng, có nhiều cuốn chỉ bao gồm những đoạn văn ngắn, nhưng các đoạn văn ngắn ấy lại bao hàm những tư tưởng mới lạ và hàm súc. Ví dụ đoạn văn dưới đây, ông viết về quá trình sáng tác rất thú vị. Theo ông thì bất cứ sự sáng tác nào cũng bao gồm 2 động cơ chính. Động cơ đầu tiên là phản ứng lại một cái gì đó. Động cơ thứ hai là nhu cầu thẩm mỹ, muốn viết cho hay cho đẹp. Quá trình sáng tác cũng đồng thời là quá trình chuyển hoá của hai loại động cơ này.

Chủ động/Phản động

Trong những gì hắn viết, có hai văn bản. Văn bản thứ I có tính phản động, được kính thích bởi những căm phẫn, những sợ hãi, những lời kháng biện không được nói ra, những mối hoang tưởng nho nhỏ, những phòng thủ, những hậu trường. Văn bản thứ II có tính chủ động, được kích động bởi sở thích. Nhưng khi nó được viết ra, sửa chữa, thích nghi với sự hư cấu của phong cách, văn bản thứ I cũng trở thành chủ động, ngay lúc đó nó mất đi lớp da phản động của nó, vốn chỉ tồn tại dưới hình thức những mảnh ráp nối (chỉ là những gì trong ngoặc đơn).

====

Active/Reactive

In what he writes, there are two texts. Text I is reactive, moved by indignations, fears, unspoken rejoinders, minor paranoias, defenses, scenes. Text II is active, moved by pleasure. But as it is written, corrected, accommodated to the fiction of Style, Text I becomes active too, whereupon it loses its reactive skin, which subsists only in patches (mere parentheses).

===

Phan Quỳnh Trâm dịch theo bản dịch tiếng Anh “Active/Reactive” của Richard Howard in trong Roland Barthes, Roland Barthes by Roland Barthes (University of California Press, 1994).

23055

One thought on “Chủ động/Phản động | Active/Reactive – Roland Barthes

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s